Περίπου 697 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως επλήγησαν κατά την πενταετία 2020-2024 από 14.348 φυσικές καταστροφές, καταστάσεις έκτακτης ανάγκης με τους ειδικούς να τονίζουν τις προκλήσεις της παραπληροφόρησης στην αντιμετώπιση και διαχείριση.
Η Παγκόσμια Έκθεση για τις Καταστροφές παρουσιάστηκε την Τετάρτη, στη Μαδρίτη, από τον Ισπανικό Ερυθρό Σταυρό και τονίζει την πρόκληση της παραπληροφόρησης και τον αντίκτυπό της στη διαχείριση καταστροφών, μεταδίδει το ισπανικό πρακτορείο Efe.
«Η παραπληροφόρηση είναι μια πολιτική έκτακτη ανάγκη. Για πρώτη φορά, η έκθεση αναφέρει ότι δεν είναι απλώς ένα ζήτημα επικοινωνίας. Μια ανθρωπιστική επιχείρηση που δεν λαμβάνει υπόψη την παραπληροφόρηση θα είναι πολύ δύσκολη», δήλωσε ο Χαβιέ Καστελάνος , Υφυπουργός Ανάπτυξης και Συντονισμού των Εθνικών Εταιρειών της Διεθνούς Ομοσπονδίας Εταιρειών Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου (IFRC).
Ο αξιωματούχος αναφέρθηκε σε ένα βίντεο που έδειχνε σορούς να ρίχνονται σε ομαδικό τάφο στο Σουδάν και απέδιδε λανθασμένα την ενέργεια στην Ερυθρά Ημισέληνο. Αρκετές Kυβερνήσεις απέσυραν την οικονομική τους υποστήριξη και οι εθελοντές που έθαβαν τις σορούς δέχτηκαν επίθεση.
«Χρειάστηκε ένας ολόκληρος χρόνος για να καταρρίψουμε ένα ψέμα που εξαπλώθηκε σε ώρες», τόνισε ο αξιωματούχος.
«Η παραπληροφόρηση είναι η πιο διαδεδομένη πανδημία. Γνωρίζουμε ότι υπάρχει, αλλά την υποβαθμίζουμε», πρόσθεσε.
Στην έκθεση, ο Γενικός Γραμματέας της IFRC, Τσαγκάν Τσαπαγκέν δηλώνει ότι «η πληροφορία είναι εξίσου απαραίτητη με την τροφή, το νερό και τη στέγη».
«Η πληροφορία όμως μπορεί να προκαλέσει βλάβη», επισημαίνει, δίνοντας συγκεκριμένα παραδείγματα: «Κατά τη διάρκεια επιδημιών, όταν οι φήμες υπερισχύουν των συμβουλών υγείας, μετά από καταστροφές, όταν η δυσπιστία εμποδίζει την παροχή βοήθειας αλλά και σε ένοπλες συγκρούσεις, όταν οι εμπρηστικές αφηγήσεις αυξάνουν τη βία».
Οι αριθμοί
Στην έκθεση αναφέρεται ότι ο αριθμός των ανθρώπων που επλήγησαν από καταστροφές αυξήθηκε σε σύγκριση με την προηγούμενη πενταετία, τόσο όσον αφορά τους άμεσα εμπλεκόμενους (697 εκατομμύρια) όσο και τους εκτοπισμένους (105 εκατομμύρια). Κατά την περίοδο που μελετήθηκε, 271.000 άνθρωποι πέθαναν ως αποτέλεσμα καταστροφών.
Μεταξύ Ιανουαρίου 2020 και Δεκεμβρίου 2024, ο αριθμός των ανθρώπων που χρειάζονταν ανθρωπιστική βοήθεια αυξήθηκε από 192 εκατομμύρια σε 433 εκατομμύρια.
Καταγράφηκαν 14.348 καταστροφές, σε σύγκριση με 5.664 την περίοδο 2015-2019, αν και μέρος της αύξησης δικαιολογείται από τη βελτίωση της συλλογής δεδομένων, ιδίως για μικρής κλίμακας γεγονότα.
Οι πλημμύρες ήταν η καταστροφή που προκάλεσε τα περισσότερα αιτήματα για διεθνή ανθρωπιστική βοήθεια, σε σύνολο 225.
Η έκθεση αναφέρει ότι δεδομένου ότι οι υδρομετεωρολογικοί κίνδυνοι είναι οι κύριοι παράγοντες ρίσκου, τα στοιχεία αυτά αναμένεται να αυξηθούν τα επόμενα χρόνια, λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Το 84% των καταστροφών συνέβη μόνο σε 37 χώρες.
Η επιβλαβής πληροφόρηση και συστάσεις
Η έκθεση αναφέρεται λεπτομερώς στην έννοια των «επιβλαβών πληροφοριών», αυτών που «έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν, να συμβάλουν ή να οδηγήσουν σε βλάβη ενός ατόμου ή οντότητας».
«Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από πρωτοφανή ακραία κλιματικά φαινόμενα, έναν αυξανόμενο αριθμό καταστροφών και έκτακτων αναγκών και συρρικνούμενους ανθρωπιστικούς προϋπολογισμούς, οι σημερινές έκτακτες ανάγκες δεν είναι μόνο φυσικές, αλλά και ενημερωτικές», τονίζεται στη μελέτη.
Σημειώνεται ότι η αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης απαιτεί μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ο ανθρωπιστικός τομέας προετοιμάζεται, μετριάζει και αντιμετωπίζει ενεργά τις επιβλαβείς πληροφορίες.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η κλιματική αλλαγή, η διστακτικότητα απέναντι στα εμβόλια και η μετανάστευση είναι μεταξύ των θεμάτων στα οποία ευδοκιμούν οι επιβλαβείς πληροφορίες.
Οι συγγραφείς της μελέτης συνιστούν επίσης στα κράτη να ενσωματώσουν τη διαχείριση των επιβλαβών πληροφοριών στο πλαίσιο ετοιμότητας και αντιμετώπισης κρίσεων και να επενδύσουν σε συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και σε εκπαίδευση στην επαλήθευση φημών.
Η έκθεση καλεί τις Κυβερνήσεις, τους ανθρωπιστικούς φορείς, τα μέσα ενημέρωσης, τις επιχειρήσεις και τις τεχνολογικές κοινότητες να αναγνωρίσουν ότι η αξιοπιστία των πληροφοριών “είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου”.